Hoogezand - Sappemeer



Hoogezand is gelegen aan de spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans bij km. 95.610. Het station was in het begin voorzien van drie seinhuizen maar later is post II, post T geworden. Het emplacement was van een grote omvang wat met de jaren steeds verder werd afgebroken. Uiteindelijk waren alleen de doorgaande sporen over en zelfs het stationsgebouw heeft het niet gehaald. Nu is het een halte aan de vrije baan.


Een overzicht van het emplacement in westelijke richting d.d. 10 april 1976. (Foto J.G.C. van de Meene)

Gebruikte afkortingen Blokstelsels Voor een uitleg over de werking van de geplaatste toestellen klik hier.

Onderstaand worden vier tijdperken van de situatie te Hoogezand - Sappemeer besproken.

Eind jaren vijftig
Eind jaren zeventig
Begin jaren tachtig
Einde klassieke beveiliging

Jaren vijftig




De emplacementstekening van Hoogezand - Sappemeer en omgeving.



Het emplacement van Hoogezand - Sappemeer is nog vrijwel kompleet. Maar het verantwoordelijkgebied van post T is groter dan alleen Hoogezand; tot voorbij Kropswolde waar een aansluiting ligt van de AKU en richting Zuidbroek tot voorbij de brugpost Sappemeer Oost.


Post T



Tekening van het bedieningstoestel in post T met dubbele linealenkast (achter elkaar).



De meeste wissels rond post T waren centraal bediend vanuit post T. Post T net enkele jaren omgebouwd als voormalig post II. De oude post T zat in het station. Post T stond naast Zuidbroek ook in verbinding met Sappemeer Oost en de aansluiting Scholten net voorbij Sappemeer Oost. Beide hadden een eigen venster wat vrij moest zijn om de brug te kunnen openen of het handwissel te kunnen ontsluiten. Wat betreft bijzonderheden waren er niet echt.
Als er naar de aansluiting Scholten moest worden gereden kreeg het rangeerdeel naast de sleutel van de wissels ook een penning mee voor het baanvak tussen de aansluiting en Hoogezand.
Dat hield in dat zolang de sleutel uit het toestel was van post T of het toestel bij de aansluiting er geen treinverkeer tussen Zuidbroek en Hoogezand mogelijk was.


Post I




De uitrijseinen richting Kropswolde met er onder de voorseinen voor de seinen bij de brugpost Kielsterdiep. Op de achtergrond post I.(Foto: Utrechts Archief)




Tekening van het bedieningstoestel in post I.



Post I stond in verbinding met de aansluiting AKU net voorbij Kropswolde, Kropswolde en de brugpost Kielsterdiep. Kielsterdiep was tevens een tussenpost met blokseinen. Hier was wel een speciaal blokstelsel III. Het blok Hoogezand-Kropswolde was als het ware opgedeeld in een A en B blok. Anders dan een baanvak met tussenposten. Een verschil was dat zich in het hele blok tot Kropswolde maar één trein kon bevinden.
Enkele bijzonderheden met betrekking tot post I: Het bloksein richting Kropswolde bij brugpost Kielsterdiep stond mechanisch in verbinding door middel van een losse schijf in het toestel van post I met de brugpost Kielsterdiep. En post I vergrendelde in de normale stand van het toestel de plaatselijke bedienbare brug.
Als er naar de aansluiting AKU / Gem. moest worden gereden kreeg de trein naast de sleutel van de wissels ook de penning mee voor het baanvak tussen de aansluiting en Hoogezand.
Dat hield in dat zolang de sleutel uit het toestel was van post I of het toestelletje bij de aansluiting, de trein het alleenrecht had te mogen rijden tussen de aansluiting en Hoogezand.

Nevenposten

Aansluitingen


    

Tekening van de bloktoestellen van de Aansluiting Scholten (links) en de Aansluiting AKU / Gem.(rechts).



De toestellen op de aansluitingen werken heel simpel. Post I of T maakte het venster vrij bij vertrek van een trein richting de aansluiting. Moest de trein daar aan de kant blijven in plaats van meteen terug kon daar om het normale treinverkeer te hervatten de sleutel van de aansluiting in het toestel worden gestoken nadat de trein op de aansluiting staat en de wissels (en eventuel onsporingsblok) weer normaal lagen. Door het venster terug te geven aan post I of T zat de sleutel vast en kon er weer een trein rijden tussen Zuidbroek of Kropswolde en Hoogezand.

Brugpost Kielsterdiep



Tekening van het bedieningstoestel van de brugpost Kielsterdiep type Siemens & Halske, het overwegwindwerk en een van de twee dezefde lage handeltoestellen op de beide landhoofden.



In het toestel hoort normaal de sleutel van de brug te zitten. Anders kan er geen trein rijden. (vandaar de mechanische koppeling met de seinen). De seinen waren apart buiten de post op de beide landhoofden bedienbaar. Tevens was er een overweg. Via sloten stond het één en ander met elkaar in verbinding.

Brugpost Sappemeer Oost



Tekening van het bedieningstoestelletje van de brugpost, het handeltoestel type Alkmaarse Handelinrichting en het lage handeltoestel dat aan de overkant van de brug op het landhoofd stond.



De brugpost Sappemeer Oost had een enkel venster waarmee toestemming wordt gegeven om de brug te openen. Normaal was er geen toestemming (= wit venster; groen was toestemming.)
Buiten op het perron stond een Alkmaarse Handelinrichting voor de bediening van de overweg en de seinen A en Av ; de andere seinen (B en Bv ) werden vanaf het andere landhoofd bediend. Via sloten stond alles met elkaar in verbinding.
De beide brugseinen stonden in de normale situatie in de stand voorbijrijden toegestaan.


Het haltegebouw van Sappemeer Oost.
In het haltegebouw staat tegen het raam het bloktoestel.
Op de foto is de Alkmaarse Handelinrichting zichtbaar.
(Foto: Het Utrechts Archief)


Begin

Jaren zeventig



De emplacementstekening van Hoogezand - Sappemeer.
Een deel van het emplacement is opgebroken.
De brugpost Kielsterdiep en de spooraansluiting Scholten zijn vervallen.




Post T



    

Post T (voormalig post II).(Foto's: W. Vos)




Het interieur van post T d.d. 17 februari 1978. (Foto W. Vos)


    

Het interieur van post T d.d. 17 februari 1978. (Foto's W. Vos)



De kleppenkast (bloktelefoon) van station Hoogezand. (Foto: W. Mensinga)


Tekening van het bedieningstoestel in post T met dubbele linealenkast (achter elkaar).




Post I




Het westelijke gedeelte van het emplacement met post I d.d. 17 februari 1978. (Foto: W. Vos)



Het interieur van post I d.d. 10 september 1978. (Foto W. Vos)


    

Een detail van het toestel in post I (links) en de sleutels voor de bediening van de spooraansluiting Gem. en AKU (rechts) d.d. 10 september 1978. (Foto's W. Vos)




Tekening van het bedieningstoestel in post I.



Post I was een stuk kleiner. Maar ondanks de afmetingen haalde het toch het einde van de klassieke beveiliging.

Begin


Begin jaren tachtig




De emplacementstekening van Hoogezand - Sappemeer.




Post T



Tekening van het bedieningstoestel type Siemens & Halske.


In 1983 volgt de eerste grote afbraak. De wisselstraat aan de kant van post T gaat op de schop en de volledige aansluiting van de rangeersporen met de hoofdsporen wordt opgebroken dan wel vastgezet.



Post I

Post I blijft ongewijzigd

Begin

Tot het einde van de klassieke beveiliging


Met ingang van 14 december 1986 wordt post T gesloten en wordt post I een blokpost. Alle wissels en zijsporen vervallen en er blijven alleen nog de twee doorgaande sporen bestaan.
Na de sluiting van post T is deze overgebracht naar het Spoorwegmuseum te Utrecht.


De emplacementstekening van Hoogezand Sappemeer.



Post I (T)



Post I (T) in zijn nadagen. (Foto W. Vos)


Het interieur van Post I (T) in zijn nadagen. (Foto W. Vos)


Tekening van het bedieningstoestel in post I in zijn nadagen.


Met ingang van 4 augustus 1989 is de klassieke beveiliging te Hoogezand - Sappemeer vervallen en zijn de sporen een deel geworden van de vrije baan tussen Groningen en Zuidbroek.

Voor een beschrijving van de blokpost Kropswolde klik hier.
Voor een beschrijving van het station Zuidbroek klik hier.

Begin

Terug naar Home Terug naar seinhuizen